مسئولیت پذیری چیست؟

مسئولیت پذیری چیست؟ برای پاسخ به این پرسش باید بدانیم معنا و مفهوم واژه “مسئولیت” چیست و در چه مواردی می توانیم از آن بهره ببریم. مسئولیت در لغت به معنای وظیفه و یا انجام کاری مشخص است که شخص با قبول آن، انجام وظیفه ای را بر عهده می گیرد. در مواجه با این پرسش که مسئولیت پذیری چیست (What is responsibility) باید بگوییم مسئولیت پذیری یعنی پاسخگو بودن و متعهد بودن. هر زمان فردی در انجام کاری متعهد می شود، یعنی مسئولیت آن کار را قبول کرده است.

اگر فردی شرایط و وظایف محوله را بر عهده گیرد و به درستی از پس آن برآید اصطلاحا آن را شخص مسئولیت پذیری responsibility می نامند. کسی که مسئولیت وظیفه و کاری را بر عهده می گیرد موظف است آن کار به نحو احسن انجام دهد و اگر در انجام آن کار نیز خطا و اشتباه رخ دهد دوباره سعی در اصلاح آن کار دارد. بنابراین افراد با مسئولیت از نظر دیگران افراد قابل اعتمادی هستند.

هیچ انسانی از بدو تولد با مسئولیت یا بی مسئولیت به دنیا نمی آید. بنابراین می توان نتیجه گرفت مسئولیت پذیری یک مهارت قابل رشد است که می توان آن را در خود پرورش داد.

مسئولیت پذیری را می توان در چند دسته تقسیم بندی کرد: مسئولیت پذیری اجتماعی، مسئولیت پذیری در زندگی، مسئولیت پذیری در کار، مسئولیت پذیری در قبال خود و …

هر شخص در مقابل خود، محیط کار، زندگی فردی و اجتماعی، حتی در مقابل محیط اطراف خود و سایرین و … مسئولیت هایی بر عهده دارد. مسلما با توجه به گستردگی جوامع امروزی، گستردگی وظایف کاری و … مسئولیت های بیشتری نیز بر عهده هر شخص بعنوان فردی از یک جامعه نهاده می شود.

مسئولیت پذیری در زندگی

هر فردی باید در زندگی خود مسئولیت پذیر باشد تا در نهایت جامعه ای متعهد و هدفمند ایجاد شود و این ویژگی در افراد نهادینه شود. مسئولیت پذیری در زندگی یعنی پیامد های تمام رفتار ها، اتفاقات و خطاها در زندگی خودمان را قبول کنیم و آن ها را به گردن افراد دیگر نیندازیم. اگر همیشه بخواهیم دنبال فرد مقصر باشیم آرامش زندگی خود را از دست می دهیم. گاهی در زندگی شرایط سختی وجود دارد و پشت سر گذاشتن اینطور مسائل خیلی سخت است اما شما باید آن را بپذیرید و به تعهدی که نسبت به زندگیتان دارید پایبند باشید.

مسئولیت پذیری در کار

ما همانطور که باید در زندگی فردی خود مسئولیت پذیر باشیم، باید مسئولیت پذیری در کار هم داشته باشیم. هر فرد باید در انجام امور کاری و محوله به آن وظیفه شناس و متعهد باشد. این امر مهم ترین اصل در تعهد کاری است. این مسئولیت پذیری در کار برای شما عملکرد بهتری دارد حتی می تواند به مرور زمان درآمد شما را نیز بهتر کند.

افرادی که در کار مسئولیت پذیر هستد روحیه خوب و بالایی دارند، با برنامه و وظیفه شناس هستند. این افراد کار خود را به خوبی انجام می دهند، حتی اگر انجام آن کار برایشان سخت باشد خود را موظف می دانند که وظیفه شان را به درستی انجام دهند. در نهایت این گونه افراد فردی وطیفه شناس و قابل اعتماد به بقیه افراد معرفی می شوند.

فواید مسئولیت پذیری

مسئولیت پذیری فایده هایی دارد که در اینجا چند نمونه از فواید مسئولیت پذیری را بیان می کنیم:

1- مسئولیت پذیری به ما کمک می کند تا به اهداف خود برسیم.

2- این مهارت به ما حس متعهد بودن و مسئول بودن را می دهد.

3- باعث می شود که ما بتوانیم زمان خود را مدیریت کنیم و تمام کارها را با برنامه ریزی انجام دهیم.

4- مسئولیت پذیری به ما احساس قدرت و برتری را می دهد.

چگونه مسئولیت پذیری خود را افزایش دهیم؟

برای اینکه بتوان قبول مسئولیت در موقعیت های مختلف را صحیح انجام داد و از پس وظایف محوله به درستی برآمد لازم است ویژگی هایی را در خود تقویت کنید تا به شخصی مسئولیت پذیر تبدیل شوید.

برای افزایش احساس مسئولیت پذیری لازم است برخی ویژگی ها را در خود تقویت کنید:

قبول وظایف گوناگون

قبول وظایف مختلف در محیط کار، زندگی، اجتماع و … سبب می شود احساس مسئولیت پذیری در فرد و در نتیجه انگیزه شخص برای به انجام رساندن صحیح وظایف افزایش یابد. بدین ترتیب یک قدم به اینکه فرد مسئولیت پذیری باشید نزدیک تر می شوید.

برنامه ریزی مشخص

برای تمام وظایف خود برنامه ریزی مشخص و هدفمندی داشته باشید تا بتوانید در مدت زمانی مشخص از پس مسئولیت مشخص شده برآیید. مطمئنا نمی توان هیچ وظیفه ای را بدون برنامه پیش برد و به نتیجه رسید. در نتیجه برای اینکه انجام وظیفه ای را در خود تقویت کنید نیاز است حتما با برنامه پیش بروید.

استمرار

در انجام وظایف خود هر چقدر هم سخت و دشوار استمرار داشته باشید. ممکن است در بعضی مواقع انجام یک وظیفه کار سخت و دشواری باشد اما می توان با پشتکار و تلاش آن را به انجام رساند و به شخص مسئولیت پذیری تبدیل شد.

در نظر گرفتن توانایی ها

با توجه به توانایی های فردی خود انجام مسئولیتی را بر عهده بگیرید. درست است که هدف ها و وظایف سنگین تر توانایی های فردی شما را رشد می دهد و تجربیات ارزشمندی را در اختیارتان قرار می دهد، اما مسئولیت محوله نباید آنقدر خارج ار توانایی های فردی شما باشد که نتوانید از پس آن برآیید و مجبور شوید وظیفه خود را رها کنید.

انواع مسئولیت پذیری

بد نیست در ادامه برخی از انواع مسئولیت پذیری در حوزه های دیگر زندگی را نیز بطور مختصر بررسی کنیم:

1- مسئولیت پذیری در برابر خداوند: انسان باید در مقابل نعمت هایی که خداوند برای او قرار داده است مسئولیت پذیر باشد و قدر آن ها را بداند.

2- مسئولیت پذیری در مقابل خانواده: همه انسان ها در مقابل خانواده خود، پدر و مادر خود و کسانی که برای او زحمت فراوان کشیده اند مسئول است و باید به آن ها احترام گذارد.

3- مسئولیت پذیری در مقابل خود: هر انسانی باید در مقابل نوع رفتارش، سخنش و ….مسئولیت پذیر باشد.

4- مسئولیت پذیری در مقابل جامعه: انسان به تنهایی نمی تواند به نیازهای خود پاسخ بدهد و این جامعه است که خیلی از نیاز های ما را برطرف می کند و هر انسانی باید در مقابل جامعه مسئولیت پذیر باشد.

5- مسئولیت پذیری در مقابل محیط زیست: منابع طبیعی در زندگی انسان نقش مهمی دارند و هر انسانی باید در حفظ آن کوشا باشد و باعث آلودگی و از بین بردن محیط زیست نباشد.

همچنین می توانید برای رشد این ویژگی در خود از منابع و مقاله مسئولیت پذیری گوناگونی که تاکنون گردآوری شده اند بهره بگیری.

اگر به نکات گفته شده توجه نداشته باشید مسلما در قبول وظایف مختلف دچار مشکل می شوید و نمی توانید وظایف خود را به درستی انجام دهید. از طرفی عدم مسئولیت پذیری در محیط های مختلف سبب می شود کنار گذاشته شوید و بعنوان فرد بی مسئولیت شناخته شوید و پیامد های ناشی از آن را نیز متحمل شوید.